Ψηλορείτης, Ταΰγετος, Δρακόλιμνες, Βέρμιο-Μονή Ταξιαρχών

 Ψηλορείτης

Ο Ψηλορείτης, γνωστός στην αρχαιότητα ως Όρος Ίδη, αποτελεί ένα από τα πιο ιερά βουνά της ελληνικής μυθολογίας. Δεν είναι απλώς το ψηλότερο βουνό της Κρήτης, αλλά ένας τόπος όπου η φύση συναντά το θείο και όπου γεννήθηκαν μύθοι που επηρέασαν ολόκληρο τον αρχαίο ελληνικό κόσμο.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, στον Ψηλορείτη γεννήθηκε ο Δίας, ο ανώτατος θεός του Ολύμπου. Η μητέρα του, η Ρέα, τον έφερε στον κόσμο κρυφά, προσπαθώντας να τον προστατεύσει από τον Κρόνο, ο οποίος φοβόταν ότι ένα από τα παιδιά του θα τον ανέτρεπε και γι’ αυτό τα κατάπινε μόλις γεννιόντουσαν.

Για να σώσει τον Δία, η Ρέα τον έκρυψε σε μια σπηλιά του Ψηλορείτη, το Ιδαίον Άντρον. Εκεί, μακριά από τα μάτια του Κρόνου, το βρέφος μεγάλωσε με ασφάλεια, μέσα στη γαλήνη αλλά και τη δύναμη του βουνού, που θεωρούνταν ιερό και προστατευτικό.

Τη φροντίδα του Δία ανέλαβαν οι νύμφες Αδράστεια και Ίδη, οι οποίες τον μεγάλωσαν με αφοσίωση. Η θεϊκή κατσίκα Αμάλθεια τον θήλαζε, προσφέροντάς του τροφή που του χάρισε δύναμη και αθανασία, ενώ από το κέρας της γεννήθηκε αργότερα το Κέρας της Αμάλθειας, σύμβολο αφθονίας.

Οι Κουρήτες, πολεμιστές και ιεροί χορευτές, προστάτευαν τον μικρό θεό με τον δικό τους τρόπο. Χτυπούσαν τις ασπίδες τους και χόρευαν γύρω από τη σπηλιά, ώστε να καλύπτουν το κλάμα του Δία και να μην το ακούσει ο Κρόνος, κρατώντας έτσι το μυστικό της ύπαρξής του.

Όταν ο Δίας ανδρώθηκε, εγκατέλειψε τον Ψηλορείτη και επέστρεψε για να αντιμετωπίσει τον πατέρα του. Με πονηριά και δύναμη κατάφερε να τον νικήσει και να απελευθερώσει τα αδέλφια του, εκπληρώνοντας έτσι τη μοίρα που είχε προσπαθήσει να αποφύγει ο Κρόνος

Ο μύθος αυτός κατέστησε τον Ψηλορείτη σύμβολο γέννησης, προστασίας και αναγέννησης. Το βουνό δεν παρουσιάζεται μόνο ως τόπος απόκρυψης, αλλά ως το λίκνο της νέας τάξης των θεών και της θεϊκής δικαιοσύνης που έφερε ο Δίας.

Μέχρι σήμερα, ο Ψηλορείτης παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένος με αυτούς τους μύθους. Οι ιστορίες για τον Δία, τις νύμφες και τους Κουρήτες ζουν μέσα από την παράδοση και θυμίζουν πως το βουνό αυτό δεν ανήκει μόνο στη γεωγραφία της Κρήτης, αλλά και στη μυθική της ψυχή.

Ταΰγετος

Ο Ταΰγετος, το γνωστό βουνό της Πελοποννήσου, πήρε το όνομά του από τη νύμφη Ταϋγέτη της ελληνικής μυθολογίας. Η Ταϋγέτη ήταν μία από τις Πλειάδες, τις επτά θυγατέρες του Τιτάνα Άτλαντα και της Πλειόνης, που συνδέονταν με τον ουρανό, την άνοιξη, τις εποχές και τους θεούς. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Δίας ερωτεύτηκε την Ταϋγέτη και την καταδίωξε, όμως εκείνη, μη θέλοντας να ενωθεί μαζί του, κατέφυγε στα βουνά για να σωθεί. Τότε η Άρτεμη, θεά του κυνηγιού και προστάτιδα των νυμφών, τη μεταμόρφωσε σε ελαφίνα ώστε να κρυφτεί μέσα στα δάση. Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένες παραδόσεις ο Δίας ενώθηκε τελικά μαζί της και από την ένωσή τους γεννήθηκε ο Λακεδαίμων, ο μυθικός ιδρυτής της Σπάρτης, ο οποίος, ως φόρο τιμής στη μητέρα του, έδωσε το όνομά της στην οροσειρά. Έτσι, το όρος ονομάστηκε Ταΰγετος, συνδεδεμένο άμεσα με τη νύμφη Ταϋγέτη και όχι με κάποιον ήρωα του βουνού

Σύμφωνα επίσης με τον μύθο, οι θεοί τοποθέτησαν αργότερα την Ταϋγέτη στον ουρανό ως αστέρι στον αστερισμό των Πλειάδων, χαρίζοντάς της αιώνια παρουσία τόσο στον ουράνιο όσο και στον γήινο κόσμο. Με αυτόν τον τρόπο, ο μύθος της Ταϋγέτης συνδέει τον φυσικό χώρο, την αστρονομία και την ανθρώπινη ιστορία, μετατρέποντας το βουνό του Ταΰγετου σε ζωντανό σύμβολο της ελληνικής μυθολογικής παράδοσης.

Παράλληλα, σε μια πιο λαϊκή και σκοτεινή παράδοση, ο Ταΰγετος συνδέεται όχι με τη νύμφη αλλά με τα σπαρτιατικά έθιμα. Λέγεται ότι στις απόκρημνες πλαγιές του βουνού οι Σπαρτιάτες εγκατέλειπαν νεογέννητα που κρίνονταν αδύναμα, πιστεύοντας πως μόνο οι πιο δυνατοί έπρεπε να μεγαλώσουν και να υπηρετήσουν την πόλη. Αν και σήμερα οι ιστορικοί αμφισβητούν αν αυτό συνέβαινε πραγματικά ή αν πρόκειται για μύθο που διογκώθηκε με τα χρόνια για να τονιστεί η σκληρή φήμη της Σπάρτης, ο Ταΰγετος έμεινε στη συλλογική μνήμη ως τόπος δοκιμασίας, αυστηρότητας και ανθρώπινης αντοχής.

Δρακόλιμνες

Οι δρακόλιμνες είναι ορεινές λίμνες που βρίσκονται σε μεγάλα υψόμετρα της Ελλάδας, συνήθως πάνω από τα 1.800 μέτρα. Δημιουργήθηκαν από παγετωνική δράση και σχηματίστηκαν σε φυσικές λεκάνες ανάμεσα σε βραχώδεις κορυφές. Το νερό τους είναι γλυκό, πολύ κρύο και προέρχεται από λιωμένα χιόνια και βροχές, ενώ συχνά δεν έχουν εμφανή εκροή. Η βλάστηση γύρω τους είναι περιορισμένη και η ζωή φτωχή, με χαρακτηριστικό τον αλπικό τρίτωνα. Οι απότομες καιρικές αλλαγές και η απομόνωση των περιοχών γέννησαν μύθους για δράκους, που θεωρούνταν φύλακες των λιμνών και σύμβολα της άγριας, ανεξέλεγκτης δύναμης της φύσης στη λαϊκή παράδοση των ορεινών κοινοτήτων της Ηπείρου.

Οι δρακόλιμνες συνοδεύονται από ξεχωριστούς θρύλους και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που ενισχύουν το μυστήριο γύρω από αυτές. Ένας από τους πιο γνωστούς μύθους αναφέρει ότι στη Δρακόλιμνη της Τύμφης και στη Δρακόλιμνη του Σμόλικα ζούσαν δύο αντίπαλοι δράκοι, οι οποίοι πολέμησαν μεταξύ τους εκτοξεύοντας τεράστιες πέτρες από τις κορυφές των βουνών. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, οι πέτρες αυτές σχημάτισαν το άγριο και πετρώδες τοπίο γύρω από τις λίμνες. Πολλοί παλιοί κάτοικοι πίστευαν επίσης ότι οι δρακόλιμνες είναι απύθμενες, αφού αν κάποιος έριχνε μια πέτρα στο νερό δεν θα άκουγε ποτέ τον ήχο της να φτάνει στον πυθμένα. Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι περισσότερες δρακόλιμνες δεν είχαν ποτέ φυσικά ψάρια λόγω του ψυχρού νερού και του μεγάλου υψομέτρου, ενώ όπου υπάρχουν σήμερα έχουν τοποθετηθεί από ανθρώπους, γεγονός που απειλεί την τοπική πανίδα. Τελος, οι δρακόλιμνες θεωρούνταν απαγορευμένοι τρόποι και οι βοσκοί αποφεύγουν να πλησιάζουν από φόβο μήπως προκαλέσουν κακοκαιρία

Οι δράκοι, σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, είναι μυθικά πλάσματα που συνδέονται στενά με τις δρακόλιμνες της Ελλάδας. Ο λαός πίστευε ότι σε αυτές τις λίμνες ζούσαν δράκοι, οι οποίοι πολέμησαν μεταξύ τους πετώντας πέτρες, δημιουργώντας έτσι το άγριο και πετρώδες τοπίο γύρω τους. Αποτελούν σημαντικά οικοσυστήματα καιφιλοξενούν σπάνια είδη ζώων, όπως τον αλπικό τρίτωνα.

Αποτελεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ειδος, που συνδέει τους μύθους αυτούς με την πραγματική πανίδα της περιοχής.Είναι ένα μικρό αμφίβιο με έντονα χρώματα, που στους παλαιότερους κατοίκους έμοιαζε με μικρό δράκο. Έτσι, οι δρακόλιμνες αποτελούν ένα όμορφο παράδειγμα του πώς η φύση και η λαϊκή φαντασία συνδυάζονται στην ελληνική παράδοση.

Βέρμιο και Όσιος Θεοφάνης

Ο Όσιος Θεοφάνης είναι ένας σημαντικός άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας και συνδέεται στενά με το χωριό Ταξιάρχες. Έζησε με πίστη και ταπεινότητα και αφιέρωσε τη ζωή του στον Θεό. Οι κάτοικοι της περιοχής τον τιμούν ιδιαίτερα για το παράδειγμά του.

Ο Όσιος Θεοφάνης γεννήθηκε και μεγάλωσε σε δύσκολα χρόνια. Από μικρή ηλικία έδειξε αγάπη για την προσευχή και τη χριστιανική ζωή. Αργότερα αποφάσισε να ακολουθήσει τον μοναχικό δρόμο.

Στους Ταξιάρχες έζησε ασκητική ζωή, μακριά από την πολυκοσμία. Περνούσε τον χρόνο του με προσευχή, νηστεία και εργασία. Με τη στάση ζωής του δίδαξε την υπομονή και την αγάπη προς τον συνάνθρωπο.

Πολλοί άνθρωποι πίστευαν ότι ο Όσιος Θεοφάνης είχε τη χάρη του Θεού. Λέγεται ότι βοηθούσε όσους τον πλησίαζαν με πίστη και τους στήριζε στις δυσκολίες τους. Για αυτό και μετά την κοίμησή του θεωρήθηκε άγιος.

Ο Άγιος εγκαταστάθηκε κοντά στη Νάουσα και πηγαίνοντας εκεί ανέγειρε την Μονή των Ταξιαρχών. Πηγαινοέρχονταν μια στη Σκήτη μια στη Νάουσα. Κατά το κτίσιμο, ο πρωτομάστορας δεν ενέκρινε τον τόπο οικοδομής της Μονής. Αλλά ο Άγιος ζήτησε σημάδι από τους Αρχαγγέλους και το έλαβε. Τοποθέτησαν τα σχέδια σ’ ένα σημείο κι είπαν πως όπου τα μεταθέσουν οι Αρχάγγελοι, εκεί να κτισθεί και το μοναστήρι. Κι όντως τα σχέδια βρέθηκαν στο σημείο που πρότεινε ο Άγιος Θεοφάνης. Μιαν άλλη φορά μια αρκούδα κατασπάραξε το γαϊδουράκι που κουβαλούσε τα υλικά για το κτίσιμο. Κι ο Άγιος, τόσο σπουδαίος ήταν, έζεψε την αρκούδα στη θέση του υποζυγίου. Ενόσω ο Άγιος έκτιζε το μοναστήρι, είχε χειροθετήσει ηγούμενο στην Μονή του Προδρόμου τον ανεψιό του.

Η μνήμη του Οσίου Θεοφάνη τιμάται κάθε χρόνο με θρησκευτικές εκδηλώσεις. Οι κάτοικοι συμμετέχουν στη θεία λειτουργία και κρατούν ζωντανή την παράδοση. Η γιορτή αυτή ενώνει την τοπική κοινωνία.

Συμπερασματικά, ο Όσιος Θεοφάνης αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ιστορίας και της πίστης των Ταξιαρχών. Η ζωή και το έργο του διδάσκουν αξίες όπως η πίστη, η ταπεινότητα και η αγάπη. Για τον λόγο αυτό παραμένει αγαπητός μέχρι σήμερα.